نساء کرمی‌مزین در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: فرسودگی شغلی پدیده‌ای است که بسیاری از افراد حتی با وجود علاقه وافر به حرفه خود، پس از چند سال فعالیت مستمر آن را تجربه می‌کنند. در ابتدای هر مسیر شغلی، یادگیری و رشد با هیجان همراه است، اما به مرور زمان، اگر استراحت، مرزگذاری و بازتعریف اهداف نادیده گرفته شود، شوق اولیه جای خود را به استرس و احساس بی‌معنایی می‌دهد؛ چرا که ظرفیت ذهن و بدن برای تحمل فشارهای مداوم محدود است.

وی افزود: یکی از دلایل اصلی بروز این وضعیت، عدم برقراری تعادل میان کار و زندگی است. بسیاری از افراد به دلیل ترس از عقب ماندن از رقابت‌های شغلی، خود را در کار غرق می‌کنند و از روابط اجتماعی و علائق شخصی غافل می‌شوند. این زندگی تک‌بعدی موجب می‌شود حتی موفقیت‌های شغلی نیز پس از مدتی معنای خود را از دست داده و احساس تهی بودن به فرد دست دهد.

این دانش‌آموخته دکترای روان‌شناسی سلامت با اشاره به نقش محیط‌های کاری در تشدید این وضعیت گفت: حجم کاری بیش از حد، مدیریت کنترل‌گر، حقوق ناعادلانه و فقدان قدردانی، از جمله عوامل محیطی هستند که انرژی فرد را تحلیل می‌برند. وقتی محیط کار تنها مصرف‌کننده انرژی باشد و پاداش درونی یا بیرونی متناسبی ارائه ندهد، خستگی عاطفی و افت کارآیی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

وی درباره راهکارهای پیشگیری از فرسودگی شغلی تصریح کرد: شناخت نشانه‌های اولیه از جمله بی‌میلی صبحگاهی، کاهش تمرکز و لذت نبردن از فعالیت‌ها، زنگ خطری جدی است. در این مرحله فرد باید با اولویت‌بندی فعالیت‌ها و تسلط بر مهارت «نه گفتن»، مرز میان زندگی شخصی و حرفه‌ای خود را بازتعریف کرده و بر اموری تمرکز کند که تحت کنترل اوست.

این روان‌شناس سلامت در ادامه به فرآیند بهبود پس از ابتلای قطعی به فرسودگی اشاره کرد و گفت: قدم نخست، پذیرش وضعیت فعلی و ضرورت مراقبت از خود است. بازبینی ساعات کاری، محیط فعالیت و حتی اهداف بلندمدت در کنار استفاده از مرخصی برای شارژ مجدد ذهن و بدن، ضروری است. همچنین فعالیت‌هایی نظیر مدیتیشن، ورزش و معاشرت با افراد مثبت‌نگر می‌تواند مغز را از حالت «بقا» به حالت «رشد» بازگرداند.

کرمی‌مزین افزود: برخلاف باور عموم، رفع فرسودگی همیشه مستلزم تغییر شغل نیست، بلکه در بسیاری از موارد، اصلاح طرز فکر و سبک زندگی در اولویت قرار دارد. بهبود کیفیت خواب، اصلاح تغذیه و پرهیز از مصرف بیش از حد کافئین، از ابزارهای حیاتی بازسازی مغز محسوب می‌شوند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: کار تنها بخشی از هویت انسان است، نه تمامی آن. موفقیت واقعی در توانایی ایستادن و نفس کشیدن در میانه مسیر نهفته است. فرسودگی شغلی نتیجه فراموش کردن این واقعیت است که ما انسان هستیم، نه ماشین؛ بنابراین گوش دادن به پیام‌های بدن و اختصاص زمان‌هایی کوتاه برای شادی‌های کوچک، می‌تواند سیستم ذهن و بدن را دوباره به تعادل برساند.

نویسنده: پرستو قبادی