عبدالرضا یاری

ده پهن، روستایی با جمعیتی بیش از ۱۵۰۰۰ ، امروز به نمادی از تبعیض سیستماتیک و مدیریت ناکارآمد تبدیل شده است. این منطقه که در دل حریم شهری کرمانشاه جای دارد، نه آرامش و پاکیزگی روستا را تجربه می‌کند و نه از امکانات شهری بهره می‌برد. در ادامه، ابعاد این مظلومیت و ظرفیت‌های فراموش‌شده را بررسی می‌کنیم.

وضعیت پارادوکسیکال: نه شهر، نه روستا
– الحاق نامحقق: با وجود قرارگیری در شرق کرمانشاه و نزدیکی به پایانه‌های مسافربری، راه‌آهن و فرودگاه ، ده پهن هنوز رسماً به شهر ملحق نشده است. این عدم الحاق، محرومیت از خدمات شهری مانند شبکه فاضلاب، جمع‌آوری زباله، روشنایی معابر، و فضای سبز را در پی داشته است .
– زندگی در حاشیه: کوچه‌های خاکی، نبود مرکز بهداشت ۲۴ ساعته، و حضور جانوران موذی (مانند مار و عقرب) کیفیت زندگی را به سطحی بحرانی کاسته‌اند .
– شکاف وعده و عمل: مسئولان از سال ۱۳۹۸ تاکنون بارها وعده‌هایی مانند احداث پل زیرگذر، اصلاح فاضلاب، و الحاق به شهر داده‌اند، اما اکثر آنها تحقق نیافته یا برای مردم ملموس نبوده‌اند .

معضلات چندلایه: از زیرساخت تا محیط زیست
۱٫ چالش زیست‌محیطی: رودخانه فصلی تنگه کنشت به محل دفن زباله و فاضلاب تبدیل شده، نه تنها بوی مشمئزکننده ایجاد کرده، بلکه برای کودکان خطر جانی دارد .
۲٫ آسیب‌های اجتماعی: رشد ناموزون و بی‌برنامگی در حوزه‌های فرهنگی-اجتماعی، این منطقه را به کانون مشکلاتی مانند حاشیه‌نشینی و اعتیاد تبدیل کرده است .
۳٫ تبعیض در خدمات‌رسانی: قطع مستمر آب و برق در بحبوحه ناترازی انرژی، نماد بی‌عدالتی است و بر دردهای التیام‌نیافته ساکنان می‌افزاید.

ظرفیت‌های سوخته: از میراث تاریخی تا موقعیت استراتژیک
ده پهن حتی در وضعیت فعلی، پتانسیل‌های خفته‌ای دارد که می‌تواند به فرصت تبدیل شود:
– تاریخ ۸۰۰۰ ساله: تپه باستانی سراب و بقایای کاخ قاجاری عمادالدوله (تخریب‌شده در دوره پهلوی) ، می‌تواند به جاذبه‌های گردشگری تبدیل شود.
– زمین‌های حاصلخیز: زمین‌های مرغوب کشاورزی در حاشیه شهر، ظرفیتی برای توسعه اقتصاد محلی است .
– موقعیت ترانزیتی: نزدیکی به ایستگاه راه‌آهن، فرودگاه، ترمینال مسافربری و بزرگراه امام خمینی(ره) ، امکان تبدیل آن به قطب لجستیکی را فراهم می‌کند.
– مشارکت مردمی: مردم محلی برای احداث مدرسه و اماکن فرهنگی مذهبی، مشارکت خوبی داشتند .

-پتانسیل نیروی کار: بخش اعظمی از جمعیت زیاد این روستا پس از آموزش های کوتاه مدت قابلیت بکارگیری در بخش های مختلف شغلی را دارند و درصورت مدیریت فرصتی خوب برای توسعه این منطقه خواهد بود.
پیامدهای بی‌توجهی: فرسایش سرمایه اجتماعی
بی‌عدالتی در توزیع امکانات نه تنها رنج مادی ایجاد می‌کند، بلکه به کاهش حس تعلق و بی‌علاقگی به مشارکت اجتماعی می‌انجامد. ازنظر مردم:
“ده پهن نماد سوءمدیریتی است که اعتماد عمومی را تخریب می‌کند و هزینه‌های پنهانی بر نظام تحمیل می‌نماید” .

راه‌کار فوری: الحاق و ساماندهی یکپارچه
– الحاق بدون تأخیر: وزرات کشور باید الحاق ده پهن به کرمانشاه را که برای اردیبهشت ۱۴۰۳ وعده داده شد و اکنون به انتظار تأیید نهایی است ، تسریع کند.
– پروژه‌های اولویت‌دار:
– ساماندهی رودخانه تنگه کنشت و تکمیل شبکه فاضلاب ( فعلاً مقداری اجرا شده ).
– آسفالت معابر و اصلاح ورودی بزرگراه.
– ایجاد فضای سبز و پارک‌های محله‌ای.

نتیجه‌گیری:
ده پهن تنها یک “روستا-شهر” نیست؛ نماد شکست مدیریت برنامه‌محور و قربانی وعده‌پراکنی‌های انتخاباتی است. نجات آن نیازمند اقدام فوری در سه حوزه است: الحاق حقوقی به کرمانشاه، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی. بدون این اقدامات، طنین فریاد ساکنانش به حاشیه‌نشینی و بی‌اعتمادی بیشتر خواهد انجامید.