هادی نوروزی- سردبیر

بیستون، تکیه‌گاه تاریخ و تمدن ایران، این روزها بیش از هر زمان دیگری به نماد ضعف نظام حفاظتی کشور تبدیل شده است. حادثه شب ۱۵ دی‌ماه، زمانی که فردی معتاد و متوهم با روشن کردن آتش در کنار کتیبه داریوش، جان یکی از بی‌همتاترین آثار جهان را به خطر انداخت، تنها یک حادثه اتفاقی نبود؛ زنگ خطری بود برای میراثی که هزاران سال در برابر باد و باران ایستاد، اما از بی‌توجهی انسان امروز آسیب می‌بیند. کرمانشاه با بیش از ۴۲۰۰ اثر تاریخی و باستانی، یکی از غنی‌ترین استان‌های فرهنگی ایران است. اما آماری تلخ در دل این افتخار پنهان شده است: تنها ۲۰ نفر نیروی یگان حفاظت مسئول مراقبت از تمام این آثارند. بی‌تردید چنین نسبت ناعادلانه‌ای میان وسعت میراث و توان حفاظتی، هیچ امنیت پایداری را تضمین نمی‌کند. هر روز احتمال رخدادهایی مشابه حادثه بیستون در گوشه‌ای از این سرزمین وجود دارد؛ رخدادهایی که گاهی با یک بی‌احتیاطی یا سوءنیت، هزاران سال تاریخ را نابود می‌کنند. مدیران میراث فرهنگی سال‌هاست از کمبود نیرو، ضعف تجهیزات و نبود پشتیبانی مالی سخن می‌گویند؛ اما سخن گفتن دیگر کافی نیست. ارزش آثار تاریخی تنها در سنگ و خاک نیست، بلکه در هویت جمعی ماست. این آثار تکیه‌گاه حافظه ملی‌اند و بی‌توجهی به آن‌ها، بی‌توجهی به تاریخ خود ماست. ضروری است که نظام حفاظت میراث فرهنگی ورود جدی و تحول‌آفرین داشته باشد؛ از افزایش نیرو و تجهیز آنان به ابزارهای نظارتی هوشمند گرفته تا آموزش مستمر و حمایت روانی و بیمه‌ای از پاسداران فرهنگ. میراث جهانی مانند بیستون، تخت‌جمشید یا شوش در برابر غفلت انسانی دوام نمی‌آورند؛ تنها با مراقبت آگاهانه، می‌توان یقین داشت که صدای سنگ‌ها برای نسل‌های آینده نیز شنیده خواهد شد.