هادی نوروزی/ سردبیر

در سال‌های اخیر، رواج خیره‌کننده و نگران‌کننده‌ی جراحی‌های زیبایی در جامعه، به‌ویژه در میان نسل جوان، به یکی از چالش‌های جدی حوزه سلامت عمومی و روان‌شناسی اجتماعی بدل شده است. آنچه امروز به عنوان یک «تبِ زیبایی» مشاهده می‌کنیم، فراتر از تغییرات ظاهری، نشانه‌ای از یک جابه‌جایی عمیق در نظام ارزشی جامعه است؛ جابه‌جایی که در آن، ارزشِ وجودی انسان از لایه‌های فکری و اخلاقی به سطحِ پوست و صورت تقلیل یافته است.
ریشه‌های این تقاضای فزاینده را نمی‌توان صرفاً در تمایل طبیعی به زیبایی جست‌وجو کرد. واقعیت این است که موتور محرکه‌ی این میلِ افراطی، ترکیبی از فشارهای روانیِ شبکه‌های اجتماعی و برساختِ استانداردهای غیرواقعی از «بدنِ ایده‌آل» است. در فضای مجازی، با حجم انبوهی از تصاویرِ ویرایش‌شده و فیلترهای اغراق‌آمیز، تصویری از انسان ارائه می‌شود که در واقعیتِ فیزیکی وجود خارجی ندارد. جوانانِ ما در این فضایِ رقابتی، دچار نوعی کج‌انگاریِ بدنی شده‌اند که در آن، هر نقصِ کوچکِ طبیعی، به یک فاجعه‌ی هویتی تبدیل می‌شود. این روندِ افراطی، پیامدهای ناگواری در پی دارد. نخست آنکه جراحی‌های غیرضروری، علاوه بر مخاطرات جسمی و عوارضِ بلندمدت، فرد را در یک چرخه‌ی پایان‌ناپذیر از نارضایتی گرفتار می‌کند؛ چرا که «کمال‌گراییِ بصری» هرگز به مقصد نمی‌رسد و همیشه نسخه‌ای «بهتر» در فضای مجازی برای تقلید وجود دارد. دوم آنکه این رویکرد، ارزش‌گذاری بر انسان را به «کالایی‌سازیِ بدن» تقلیل می‌دهد. وقتی فرد باور داشته باشد که جایگاه اجتماعی و مقبولیت او تنها در گروِ ظاهر اوست، انرژیِ خلاقانه و پتانسیل‌های فکری‌اش در راهِ اصلاحِ خطوط چهره و فرم بدن هدر می‌رود.
در نهایت، مقابله با این پدیده نیازمندِ بازنگری در الگوی‌های فرهنگی است. رسانه‌ها، خانواده‌ها و نهادهای آموزشی مسئولند تا مفهوم «زیبایی» را از حصارِ تنگِ ظواهر خارج کرده و بر مؤلفه‌هایی چون اعتمادبه‌نفس، اصالت و رشدِ فردی تأکید ورزند. تا زمانی که ارزش انسان در نگاهِ دیگران و از دریچه‌ی دوربین‌های موبایل تعریف شود، تبِ تیغِ جراحی فروکش نخواهد کرد؛ چرا که این بحران، پیش از آنکه نیازمند جراحیِ زیبایی باشد، نیازمندِ جراحیِ نگرش‌های ما به مفهوم «بودن» است.