هادی نوروزی/سردبیر

با ورود به فصلِ پاییز و تغییرِ محسوسِ دمای هوا، همواره شاهدِ افزایشِ شیوعِ بیماری‌هایِ تنفسی، به‌ویژه سرماخوردگی و آنفولانزا در سطحِ شهر هستیم. این تغییراتِ اقلیمی، اگرچه پدیده‌ای طبیعی است، اما می‌تواند پیامدهایِ سلامت‌محوریِ سنگینی برای جامعه به همراه داشته باشد. در این میان، گروه‌هایی از جامعه به‌نام «گروه‌هایِ پرخطر» وجود دارند که از نظر پزشکی، در برابرِ این ویروس‌ها بسیار آسیب‌پذیرترند؛ کودکان، سالمندان و افرادی که با بیماری‌هایِ زمینه‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کنند. برای این افراد، تزریقِ واکسنِ آنفولانزا، دیگر یک اقدامِ انتخابی نیست، بلکه یک «ضرورتِ حیاتی» برای جلوگیری از عوارضِ جبران‌ناپذیرِ بیماری است. اما واقعیتِ تلخِ موجود، نشان می‌دهد که این سپرِ دفاعی، به شکلی ناعادلانه در دسترسِ همگان قرار ندارد. یکی از بزرگ‌ترین موانعِ پیشگیری، «دسترسیِ محدود» و «قیمتِ بالای» واکسن در داروخانه‌هاست. در حالی که پیشگیری همواره از درمان ارزان‌تر و مؤثرتر است، اما وقتی هزینه‌ی تهیه از یک دوزِ واکسن، بخشی از بودجه‌ی خانواده‌هایِ متوسط و کم‌درآمد را به خود اختصاص می‌دهد، در واقع، «سلامت» به یک کالایِ گران‌قیمت بدل می‌شود. این شکافِ میانِ «نیازِ پزشکی» و «توانِ مالی»، باعث می‌شود که بسیاری از افرادِ آسیب‌پذیر، از مسیرِ پیشگیری بازمانده و مستقیماً به سمتِ درمان‌هایِ هزینه‌بر و پیچیده سوق داده شوند.
در این شرایط، مسئولیتِ اصلی بر عهده‌ی نهادهایِ سلامت، به‌ویژه دانشگاه‌هایِ علومِ پزشکی است. انتظار می‌رود که این دانشگاه‌ها، فراتر از نقش‌هایِ آموزشی، در عرصه‌ی «عدالتِ درمانی» نیز فعال‌تر ظاهر شوند. ایجادِ طرح‌هایِ توزیعِ گسترده و یارانه‌ای، تسهیلِ فرآیندِ دسترسی به واکسن در داروخانه ها و مراکزِ بهداشتی و ترویجِ فرهنگِ پیشگیری از طریقِ شبکه‌هایِ درمانی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند از فشارِ ناشی از بحران‌هایِ بهداشتی بر سیستمِ درمانیِ کشور بکاهد.
تأمینِ واکسنِ آنفولانزا برای گروه‌هایِ آسیب‌پذیر، نباید تنها به یک موضوعِ اقتصادی ساده تقلیل یابد؛ بلکه باید به عنوان یک «استراتژیِ امنیتِ سلامتِ عمومی» نگریسته شود. اگر نتوانیم پیش از رسیدنِ موجِ شدیدِ بیماری‌ها، پوششِ واکسیناسیون را در گروه‌هایِ پرخطر ارتقا دهیم، هزینه‌هایِ انسانی و اقتصادیِ ناشی از درمانِ عوارضِ آنفولانزا، بسیار فراتر از هزینه‌ی تأمینِ واکسن خواهد بود. سلامتِ جامعه، در گروِ تواناییِ ما در فراهم کردنِ ابزارهایِ پیشگیری برایِ آسیب‌پذیرترینِ لایه‌هایِ آن است.