شهر کرمانشاه به عنوان قطبِ جمعیتی غرب کشور، امروز با واقعیتی تلخ دست‌وپنج نرم می‌کند که نیازمند توجه فوری سیاست‌گذاران است. آمارهای تأمل‌برانگیز حاکی از آن است که از جمعیت یک‌میلیون‌نفری این کلان‌شهر، بیش از ۴۰۰ هزار نفر در محلات حاشیه‌ای و سکونتگاه‌های غیررسمی ساکن‌اند. این یعنی نزدیک به ۴۰ درصد از شهروندانِ این کلان‌شهر، در مناطقی زندگی می‌کنند که از استانداردهای اولیه رفاهی، عمرانی و خدمات شهری فاصله چشمگیری دارند. حاشیه‌نشینی در کرمانشاه، تنها یک مسئله‌ی کالبدی یا معماری نیست؛ بلکه معلولِ مستقیمِ تمرکززداییِ ناکارآمد و توزیع ناعادلانه امکانات در دهه‌های گذشته است. هنگامی که دسترسی به زیرساخت‌های آموزشی، بهداشتی و تفریحی در پهنه‌های مرکزی شهر متمرکز می‌شود، خروجِ اقشار کم‌برخوردار به سمتِ پیرامونِ شهر و شکل‌گیریِ بافت‌های ناکارآمد، نتیجه‌ای اجتناب‌ناپذیر است. این سکونتگاه‌ها که اغلب فاقد سرانه‌های استاندارد فضای سبز، ایمنی و شبکه فاضلاب هستند، اکنون به کانون‌هایی برای بروزِ آسیب‌های اجتماعی تبدیل شده‌اند که می‌تواند پایداریِ کلِ ساختار شهری را تهدید کند.چاره‌اندیشی برای این معضلِ ریشه‌دار، نیازمندِ خروج از نگاه‌های «مسکن» و مقطعی است. نوسازی و بهسازیِ بافت‌های فرسوده، اگرچه بخشی از راهکار است، اما کافی نیست. آنچه کرمانشاه بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارد، «بازآفرینیِ هوشمندِ شهری» است. این استراتژی باید مبتنی بر توانمندسازیِ اقتصادیِ ساکنان، تقویتِ زیرساخت‌های فرهنگی و ایجادِ پیوندهایِ عملیاتی میان مناطق حاشیه‌نشین و بدنه اصلی شهر باشد. تداومِ وضعیت موجود و نادیده گرفتنِ حقوقِ شهروندیِ این ۴۰۰ هزار نفر، نه تنها شکاف طبقاتی را عمیق‌تر می‌کند، بلکه هزینه‌های مدیریتِ شهر را در بلندمدت چندین برابر خواهد کرد. مدیریت ارشد استان باید با بهره‌گیری از ظرفیتِ بخش خصوصی و مشارکتِ نهادهای حمایتی، برنامه‌ای جامع و زمان‌بندی‌شده برای «رفعِ حاشیه» تدوین کند. کرمانشاه برای بازگشت به جایگاه اصلی خود به عنوان نگینِ غرب کشور، نیازمندِ شهری یکپارچه است که در آن «حاشیه»، دیگر واژه‌ای برای طردشدگی نباشد.