پرستو نیروندی/ خبرنگار باختر
تبلیغات رنگارنگ و وعده‌های وسوسه‌انگیز در فضای مجازی، بازار تازه‌ای برای فروش داروهای غیرمجاز و تقلبی ایجاد کرده است؛ بازاری که در آن برخی سودجویان با عنوان «صددرصد گیاهی» و بدون نیاز به نسخه پزشک، محصولاتی را به مصرف‌کنندگان عرضه می‌کنند که می‌تواند سلامت آنان را با تهدید جدی مواجه کند.
فضای مجازی در کنار فرصت‌های گسترده‌ای که برای دسترسی به اطلاعات و خدمات ایجاد کرده، به بستری برای فعالیت برخی سودجویان در حوزه سلامت نیز تبدیل شده است؛ جایی که دارو بدون نسخه، بدون نظارت کافی و گاه با ادعاهایی غیرواقعی درباره منشأ و ترکیبات آن به فروش می‌رسد.
در این میان، تبلیغ داروهایی با عنوان‌هایی همچون «کاملاً گیاهی»، «بدون عوارض» یا «درمان قطعی» یکی از شگردهایی است که می‌تواند مصرف‌کنندگان را به خرید محصولاتی سوق دهد که از اصالت و سلامت آن‌ها اطلاعی در دست نیست.
خرید دارو از صفحات و کانال‌های ناشناس، علاوه بر احتمال تقلبی یا غیرمجاز بودن فرآورده، یک خطر مهم دیگر نیز به همراه دارد؛ مصرف دارو بدون تشخیص و تجویز پزشک. بسیاری از علائم بیماری‌ها ممکن است مشابه یکدیگر باشند و انتخاب دارو بدون بررسی وضعیت بیمار می‌تواند نه‌تنها نتیجه درمان را تحت تأثیر قرار دهد، بلکه در برخی موارد عوارض جدی برای فرد ایجاد کند.از سوی دیگر، عبارت «گیاهی» نیز به‌تنهایی به معنای بی‌خطر بودن یک فرآورده نیست. برخی فرآورده‌های موسوم به گیاهی ممکن است حاوی ترکیبات دارویی اعلام‌نشده باشند یا در شرایط غیربهداشتی و خارج از چرخه رسمی تولید و توزیع شوند. از همین رو، اعتماد به تبلیغات فضای مجازی بدون بررسی مجوز و اصالت فرآورده، می‌تواند هزینه‌ای سنگین برای سلامت مصرف‌کننده داشته باشد.
نبود دسترسی مستقیم به پزشک متخصص در فرآیند خرید اینترنتی دارو نیز یکی از مهم‌ترین نگرانی‌هاست. در چنین شرایطی، تصمیم‌گیری درباره نوع دارو، میزان مصرف و مدت استفاده، عملاً به مصرف‌کننده یا فروشنده‌ای سپرده می‌شود که صلاحیت تشخیص و تجویز ندارد.
تبلیغات اغواکننده با استفاده از تجربه‌های ساختگی، وعده درمان سریع و تأکید بر طبیعی و گیاهی بودن محصولات، می‌تواند افراد را به‌ویژه در حوزه بیماری‌های مزمن، کاهش وزن، مشکلات جنسی و سایر موارد حساس، هدف قرار دهد.
در چنین بازاری، آگاهی عمومی و توجه به مسیر قانونی تهیه دارو اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. دارو کالایی معمولی نیست که بتوان سلامت آن را با چند عکس، نظر کاربران یا وعده‌های فروشنده در فضای مجازی سنجید. مصرف‌کنندگان باید از خرید فرآورده‌های دارویی از منابع ناشناس و فاقد مجوز خودداری کنند و پیش از مصرف هر دارو یا فرآورده درمانی، نظر پزشک یا داروساز را جویا شوند.
گسترش فروش غیرمجاز دارو در فضای مجازی، در نهایت یک مسئله صرفاً اقتصادی یا انتظامی نیست؛ موضوع مستقیماً با سلامت مردم ارتباط دارد و مقابله با آن نیازمند نظارت مؤثر، برخورد با متخلفان و افزایش سواد سلامت جامعه است.