هادی اسفندیاری در سال ۱۳۴۱ در هلیلان، از توابع شیروان و چرداول در استان ایلام زاده شد. او از قوم لک، لک‌زبان و از ایل بالاوند است؛ پیشینه‌ای که بعدها بخش مهمی از دغدغه‌های پژوهشی و نویسندگی او را شکل داد.
اسفندیاری تحصیلات خود را در رشته کارشناسی مدیریت دولتی به پایان رساند و سال‌هایی از زندگی حرفه‌ای خود را در نیروهای مسلح سپری کرد. او با درجه سرهنگی در سال ۱۳۸۷ بازنشسته شد.
آغاز دوره بازنشستگی برای او پایان فعالیت نبود؛ بلکه زمینه‌ای شد تا فرصت بیشتری برای پرداختن به موضوعاتی فراهم شود که سال‌ها با آنها زندگی کرده بود. از این دوره، فعالیت جدی اسفندیاری در پژوهش و نویسندگی آغاز شد و طی حدود دو دهه ادامه یافت.
بخش عمده مطالعات و تألیفات او به تاریخ، فرهنگ و ادبیات قوم لک و نیز تاریخ و پیشینه ایل بالاوند اختصاص دارد. در این مسیر، او از موضوعات مختلفی چون تاریخ و تبارشناسی، شخصیت‌ها و خاندان‌های تاریخی، اسناد، مشاهیر و نخبگان، حضور لک‌ها در رویدادهای تاریخی و ادبیات پارسی‌گوی لک سخن گفته است.
نخستین کتاب او، «تاریخ ایل بالاوند»، حاصل بخشی از همین دغدغه پژوهشی بود. پس از آن، آثار دیگری درباره تاریخ و شخصیت‌های ایل بالاوند و موضوعات مرتبط با قوم لک منتشر کرد. در مجموعه آثار او، از یک سو تلاش برای ثبت بخشی از تاریخ و حافظه تاریخی بالاوند دیده می‌شود و از سوی دیگر، توجه به هویت، تاریخ و فرهنگ لک در گستره‌ای فراتر از یک منطقه جغرافیایی.
در کتاب «شاعران پارسی‌گوی لک»، بخشی از توجه او معطوف به جایگاه شاعران لک در ادبیات فارسی است و در در کتاب «لک‌های داغستان»، اسفندیاری نگاه خود را فراتر از مرزهای سیاسی ایران امروز برده و به حضور تاریخی لک‌ها در جغرافیای داغستان پرداخته است؛ بخشی از لک‌ها که طی هزاره‌ها در آن جغرافیا سکونت داشته و در شمار جوامع تاریخی لک در این گستره به شمار می‌آیند. در این کتاب، علاوه بر بررسی پیشینه و جایگاه لک‌ها در داغستان، به مهاجرت ایلات و طوایف لک در دوره معاصر به حوزه قفقاز نیز پرداخته شده و مسیر و زمینه‌های این جابه‌جایی‌های تاریخی مورد توجه قرار گرفته است. از این منظر، «لک‌های داغستان» تلاشی است برای بازشناسی بخشی از گستره تاریخی پراکندگی لک‌ها و شناخت جایگاه آنان در یکی از جغرافیاهای کمتر شناخته‌شده تاریخ لک. کتاب «سرداران لک در انقلاب مشروطه» نیز به حضور و نقش شخصیت‌های لک در یکی از مهم‌ترین تحولات سیاسی تاریخ معاصر ایران اختصاص دارد.
در تازه‌ترین اثر او، «لک در متن تاریخ»، کوشش شده است تاریخ و تبارشناسی لک‌ها با تمرکز بر لک‌های ثلاث بررسی شود؛ موضوعی که در امتداد بخش مهمی از مطالعات چند دهه اخیر او قرار دارد.
آثار منتشرشده
۱. تاریخ ایل بالاوند
تهران: انتشارات آرون، چاپ اول ۱۳۹۷؛ ویراست دوم ۱۳۹۸، ۳۸۰ صفحه.
ویراستار: خواجه‌دهی.
۲. خان احمدخان اسفندیاری بالاوند به روایت اسناد
تهران: انتشارات آرون، ۱۳۹۸، ۱۰۸ صفحه.
ویراستار: خواجه‌دهی.
۳. لک قوم ناشناخته
تهران: انتشارات آرون، ۱۳۹۹، ۲۵۲ صفحه.
ویراستار: شهره سلطانی.
۴. مشاهیر و نخبگان ایل بالاوند
تهران: انتشارات آرون، ۱۴۰۰، ۱۸۸ صفحه.
ویراستار: سهیلا خواجه‌دهی.
۵. سرزمین آگران
تهران: انتشارات آرون، ۱۴۰۰، ۱۴۰ صفحه.
ویراستار: سهیلا خواجه‌دهی.
با مقدمه دکتر محسن جباری.
۶. سرداران لک در انقلاب مشروطه
کرمان: انتشارات یورت، ۱۴۰۱، ۱۵۲ صفحه.
۷. شاعران پارسی‌گوی لک
تهران: انتشارات زرنوشت، ۱۴۰۲، ۱۶۸ صفحه.
۸. لک‌های داغستان
تهران: انتشارات زرنوشت، ۱۴۰۳، ۱۹۸ صفحه.
۹. لک در متن تاریخ
تهران: انتشارات زرنوشت، ۱۴۰۵، ۲۸۲ صفحه.
ویراستار: پوریا اسفندیاری.