(نوشتار حاضر با محوریت شهرستان روانسر می‌باشد)
به گزارش باختر، معمولا اواخر هرسال، ستاد سفرهای نوروزی در فرمانداری شهرستان‌های مختلف تشکیل می‌شود تا برنامه‌ریزی‌های لازم جهت ورود و اسکان مسافران نوروزی (گردشگران) را در اوایل سال نو تدوین نمایند اما در منطقه اورامانات که در تمامی طول سال پذیرای تعداد قابل توجهی گردشگر می‌باشد نیاز است این هماهنگی‌ها صرفاً محدود به تعطیلات نوروز نباشد.

خوشبختانه دعوت به حضور فعالان مستقل محیط‌زیست و اجتماعی در ستاد خدمات سفرهای نوروزی ۱۴۰۴ شهرستان روانسر نشان از درک درست و عزم قابل توجه «خانم دکتر جشن پرور» فرماندار روانسر و تیم مشاوران ایشان نسبت به اهمیت توسعه پایدار و مسایل محیط‌زیستی و اجتماعی منطقه دارد که امید است این نگاه جامع توسط دیگر فرمانداران منطقه نیز مورد توجه واقع شود‌.

محیط‌زیست و منابع طبیعی شهرستان روانسر بعنوان دروازه اورامانات که به واسطه جاذبه‌های گوناگون طبیعی، فرهنگی و اقتصادی یکی از گردشگرپذیرترین مناطق غرب کشور است بدلیل ناترازی در تعداد ورودی گردشگر و سطح کمی/کیفی امکانات موجود، متحمل بار سنگین و گاهاً خارج از ظرفیت بُرد می‌باشد بطوری که علاوه بر آسیب‌‌های وارده بر طبیعت، جامعه شهری و جوامع محلی این شهرستان نیز تحت تأثیر این ناترازی در معرض آسیب‌های گوناگون از جمله فرهنگی، اقتصادی و روحی و … قرار می‌گیرند.

مدیریت اثر ملی طبیعی غار قوری‌قلعه بعنوان یکی از جاذبه‌های اصلی گردشگری که قانوناً می‌بایست برعهده اداره حفاظت محیط‌زیست شهرستان روانسر باشد در کمال تعجب خارج از اختیارات این اداره می باشد و همین امر باعث شده علاوه بر آسیب‌های مستقیم به اکوسیستم شکننده غار، منابع طبیعی این ناحیه از جمله جنگل‌‌های بسیار ارزشمند منطقه شوانکاره و قوری‌قلعه در معرض نابودی و آلودگی‌های محیط‌زیستی گسترده قرار بگیرد.

خوشبختانه وجود دومین پایگاه اطفای حریق جنگل‌های زاگرس در محدوده غار قوری‌قلعه این امکان را فراهم می‌کند که استخدام دیده‌بانان محلی، محدود به فصل آتشسوزی نباشد بطوری‌که حضور تعدادی دیده‌بان/قرق‌بان در ایام نوروز و تعطیلات آخر هفته خصوصا طی فصل بهار در تفرج‌گاه‌های جنگلی این محدوده می‌تواند از قلع و قمع درختان به منظور برافروختن آتش توسط برخی گردشگران ناآگاه و بی مسولیت که گاهاً حتی در اواخر فصل زمستان نیز  منجر به بروز آتش‌سوزی جنگلی می‌شود جلوگیری نماید.(حتئ در صورت کمبود اعتبارات سازمانی، این امکان وجود دارد با تخصیص بخش کوچکی از درآمدهای مجموعه گردشگری غار قوری‌قلعه اعتبار لازم برای این‌کار فراهم شود.)

آموزش و توانمندسازی جوامع محلی و افراد مشغول به کسب و کارهای مرتبط با گردشگری می‌تواند ضمن تقویت معیشت ایشان، بخش قابل توجهی از آسیب‌های ناشی از حضور تعداد زیاد گردشگران آموزش‌ندیده را جبران و به حفاظت از محیط‌زیست و منابع طبیعی کمک کند.

برای نمونه وجود قصابی‌های بین راهی علئ‌رغم انتقادات بهداشتی و… در واقع بخشی از میراث ناملموس منطقه و نمادی از کیفیت فرآورده‌های دامی(گوشت) این منطقه می‌باشد که خود یکی از جاذبه‌های گردشگری در تعطیلات آخر هفته می‌باشد. شناسنامه‌دار کردن و توانمندسازی این قشر از نظر حفظ بهداشت محیط و حتئ آموزش دوره‌های کاربردی نظیر کمک‌های اولیه می‌تواند علاوه بر کاهش آسیب‌های محیط‌زیستی باعث شود تا در صورت بروز هرگونه حوادث ترافیکی این افراد به واسطه نزدیکی به محل حادثه، قبل از حضور نیروهای امدادی بتوانند تا حدودی به امنیت جانی و روانی حادثه دیده‌گان(گردشگران) کمک نمایند.

برخی اقدامات عمرانی از جمله انسداد (مدیریت) جاده‌های فرعی و بدون متولی مشخص در نواحی جنگلی و اصلاح برخی نقاط در محور اصلی روانسر_پاوه از آسیب‌های محیط‌زیستی بکاهد. بعنوان مثال استقرار قطعات بتنی (نیوجرسی به منظور جداسازی لاین رفت و برگشت حد فاصل روستای بنچله به بهانه کاهش مخاطرات جاده‌ای متأسفانه تبدیل به قتل‌گاه گونه‌های مختلف جانوری نظیر کفتار، گرگ، روباه و شغال شده که در بیشتر موارد تلاش رانندگان برای پرهیز از برخورد ناگهانی با حیوانات در این محدوده منجر به بروز تصادف یا واژگونی وسایل نقلیه در حال تردد می‌شود، این تعارضات با توجه به رهاسازی پسماند غذایی گردشگران در ایام بهار و جذب بیشتر حیات وحش آمار تلفات جاده‌ای حیوانات و افزایش مخاطرات ترافیکی برای گردشگران را نیز افزایش می‌دهد.

تهیه، توزیع و نصب پوسترهای واحد از نظر تصویر و محتوا در زمینه اهمیت حفظ محیط‌زیست و منابع طبیعی و نیز احترام به ارزش‌های فرهنگی منطقه در مراکز خدماتی و اقامتگاهی شهرستان روانسر و سایر نقاط اورامانات به مرور زمان اثرات مثبتی بر رفتار گردشگران خواهد گذاشت.

وجود تعداد قابل توجه مراکز خدماتی در محور اصلی روانسر_پاوه که عموما در مناطق جنگلی مستقر هستند به گونه‌ایست‌ که اگر به خوبی از نظر مسولیت‌های اجتماعی آگاه و جذب به همکاری شوند می‌توان با استقرار تعدادی منقل‌کبابی در اطراف محدوده فعالیت آن‌ها، گردشگران را از برافروختن آتش با هیزم‌های جنگلی منصرف کرد، با توجه به ضایعات قابل توجه هرس باغات در منطقه اورامانات که غالبا توسط باغبانان سوزانده می‌شوند این امکان نیز وجود دارد که با احداث یک کارگاه(کوره) تولید ذغال و ارائه آن با قیمت مناسب به گردشگران، در کنار ایجاد فرصت‌های شغلی برای جامعه محلی از بهره‌برداری‌های بی ضابطه از جنگل‌های منطقه توسط گردشگران و حتئ افراد بومی جلوگیری کرد.

آنچه مسلم است و میتوان امیدوار بود، تبدیل تهدیدهای گردشگری/محیط‌زیستی به فرصت‌های سودآور در چارچوب توسعه پایدار، توسط مدیران ارشد حاکمیتی در منطقه با نگاهی خلاقانه است که حتئ قابلیت اجرایی در کوتاه مدت را نیز دارا می‌باشد، لذا نباید رسیدگی به چنین مسایلی صرفا معطوف و محدود به تعطیلات و سفرهای نوروزی باشد./محمدیان