منوچهر خردمندی– در تقویم رسمی کشور روز ۱۶ ربیع الاول که امسال مصادف با ۳۰ شهریور۱۴۰۳ می باشد به عنوان روز وقف نامگذاری شده است . تعریف مناسبت‌ها در تقویم، برای یادآوری اهمیت یک موضوع یا رویداد برای جامعه مخاطب است.
متولی وقف در جامعه ما بطور کلی سازمان اوقاف و امور خیریه و به طبع آن در استان کرمانشاه اداره کل اوقاف و امور خیریه میباشد . طبق عرف معمول بایستی این اداره هر ساله به پاس این ایام و در جهت رشد فرهنگ وقف ، عملکرد خود و میزان درآمد و هزینه های موقوفات استان کرمانشاه را به سمع و نظر مردم برساند.
وقف حبس مال و اخذ منافع آن در مصرف خاص مورد نظر واقف که بصورت خاص و عام تعریف شده می باشد و در وقف عام استفاده کنندگان از مال موقوفه ،شخص و گروه خاصی نبوده و برای مصلحت عموم مانند مساجد، بیمارستان ها یا مردم یک شهر است «وقف یکی از بزرگترین نهادهای اسلامی در کنار نهاد عظیم بیت المال دولت است، و از این جهت، نقش بسیار بزرگی در احیای اقتصاد در زمینه افزایش سرمایه فیزیکی ، سرمایه انسانی، بهره وری، کاهش فقر نسبی، و حذف فقر مطلق به مثابه علل مستقیم و غیر مستقیم توسعه اقتصادی می تواند ایفا کند.»
(جعفرزاده، دکتر سیامک و نیک خواه، دکتر رضا،۱۳۹۴،نقش وقف در توسعه اقتصادی پایدار)
به لطف واقفان نیک اندیش خوشبختانه استان کرمانشاه و بویژه مرکز استان دارای موقوفات بسیار خوب و درآمد قابل توجهی بوده که منطبق بر نیات واقفان میتواند در بهبود شاخصهای فرهنگی،اقتصادی و اجتماعی تاثیر گذار باشد.
آیا مدیران و متولیان وقف در استان کرمانشاه توانسته اند صد درصد درآمدهای سالیانه را درست و بجا هزینه نمایند ؟
به یاد داشته باشیم ذخیره انبوه درآمد موقوفات بدون اجرای نیات واقفین نه تنها به لحاظ شرعی و قانونی خلاف بوده بلکه عملا به هدر رفت این منابع منتج خواهد شد.
انباشت سرمایه عبارت است از رشد ثروت از طریق سرمایه گذاری یا سود کسب و کار و ابزارهای رشد ثروت می تواند شامل افزایش ارزش ، اجاره ، سود سرمایه یا بهره باشد .
اندازه گیری انباشت سرمایه را می توان با افزایش ارزش دارایی ها از طریق سرمایه گذاری و پس انداز مشاهده کرد. چیزی که عملا در عملکرد متولیان وقف خیلی کم رنگ جلوه می نماید. و این نابرابری اغلب به عنوان نتیجه منفی انباشت سرمایه در نظر گرفته می شود.
گردش مالی در واقع گزارش منشاء وجه نقد در دسترس و نحوه هزینه‌کرد این وجه است. به عبارت دیگر گزارش گردش مالی نشان می‌دهد که یک موسسه چطور مطالبات حساب‌های خود را دریافت کرده و آن را در چه مواردی خرج می‌کند. بنابراین زمانی که درآمد بیشتر از هزینه باشد، گردش مالی مثبت و زمانی که کمتر باشد، گردش مالی منفی است که ضرورت توجه موقوفات به این موضوع دو چندان میباشد.
تمرکز و خواب سرمایه و بطور خلاصه خارج کردن و یا خارج نگه داشتن سرمایه و درآمد موقوفات در حسابهای مالی متمرکز سدی در جریان تولید وفعالیت اقتصادی است خوشبختانه همانطوریکه پیشتر اشاره شد خود وقف به معنی نگه داشت عین مال و کسب سرمایه، عواید و تولید است . پس میتوان با توجه به علم اقتصاد این نقش بزرگ در فعالیت چرخه اقتصادی کشور را برای موقوفات متصور بود .
موقوفات فراموش شده :
املاک دولتی و موقوفه چغاگلان دو نمونه از موقوفات بزرگ شهر کرمانشاه در کنار دیگر موقوفات همچون موقوفه کرکوکی ، معتضدی و محمدعلی لک بوده و مناطق ۲۲ بهمن و چغاگلان و حافظیه را پوشش می دهند .
آنچه این دو موقوفه را متمایز میسازد درآمد قابل توجه آنان بوده که همانطوریکه پیشتر به آن اشاره شد میتوانند سهم عمده ای در توسعه شاخصهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استان داشته باشند که متاسفانه درآمد آنان به دلیل وجود اشکال عمده در گواهی مصرف صادره بدرستی و کامل هزینه نمیگردد. حسب سوابق و نقل قول از گذشتگان کمک به فقرا و تنگدستان ، بیماران و دانش آموزان بی بضاعت در این دو موقوفه از مصارف آن بوده که درگواهی مصرف صادره از قلم افتاده اند .
جای دارد اداره کل اوقاف و امورخیریه با راهنمایی نماینده ولی فقیه و امام جمعه کرمانشاه ،علما و بزرگان شهر و مساعدت استاندار و مجمع نمایندگان استان در اسرع وقت وبه مناسبت روز وقف مقدمات اصلاح نوع مصرف موقات املاک دولتی و چغاگلان را فراهم و پیگری لازم را بعمل آورند. که خوشبختانه سابقه اینچنین اصلاحی در موقوفه دیگری در سنوات قبل وجود داشته است .
اداره کل اوقاف و امور خیریه استان کرمانشاه هم بایستی به مناسبت روز وقف عملکرد خود را بخصوص در درآمد و هزینه چند ساله اخیر موقوفات بدرستی بیان تا بتوان نسبت به نحوه فعالیت آن نقد لازم و دلسوزانه را بعمل آورد.
موقوفات یادگار بجای مانده از گذشتگان این دیار بوده و مردم استان بعنوان بهره برداران آن این حق را برای خود محفوظ خواهند داشت .

با توجه به شعار« وفاق ملی و همدلی» در دولت چهاردهم جای دارد که سازمان اوقاف و امور خیریه با تغییر ساختار و استفاده بهینه از کارشناسان و متخصصین ومدیران با تجربه و شجاع وتکیه بر تجارب گذشتگان مجموعه خود شاهد شکوفایی و عظمت از دست رفته خود باشد . بخوبی واقف هستم که با انتخاب مدیرانی بدون یک روز سابقه کار در زمان دولت دهم چه بلایی بر سر این سازمان آمد که نتایج ان هنوز پا بر جا میباشد.